GERONTOLOJİK BAKIŞ

Sorular…

PROF. DR. Phil. Habil. İSMAİL TUFAN

İnsanın yeryüzündeki serüveni, bir çocuğun gözlerini dünyaya ilk açtığı an başlayan o bitmek bilmeyen merakla şekillenir. Bebeklikteki o ilk ürkek bakış, etrafı sarmalayan renkleri, sesleri ve dokuları anlamlandırma çabası, aslında insanlığın milyonlarca yıllık keşif arzusunun ufak bir kopyasıdır.

Beşikte başlayan bu saf ve koşulsuz öğrenme arzusu, yaşımız ilerledikçe yön değiştirir ancak asla sönmez. Büyüdükçe nesneleri tanımaktan fikirleri sorgulamaya, dünyayı anlamaktan evrenin sırlarını çözmeye bir yolculuğa dönüşür.

Bizi konfor alanlarımızdan çıkaran, medeniyetler kurup sınırları aşmamızı sağlayan yegâne güç, içimizdeki bu hiç büyümeyen çocuğun sorduğu "Neden?" ve "Nasıl?" sorularıdır. Doğduğumuz gün içimize düşen o küçük merak kıvılcımı, ölene dek hayat yolumuzu aydınlatan, adımlarımıza yön veren ve varoluşumuzu sıradanlıktan kurtarıp, anlamlı bir serüvene çeviren en güçlü meşaledir.

Hayatımız boyunca sorular sormaya devam ederiz. İlk kelimelerimizle başlayan bu süreç, zamanla varoluşumuzu anlamlandırma çabasına dönüşür. Hiç kimse kendine soru sormadan, hayatın ne olduğunu ve nereye gittiğini sorgulamadan yaşamını sürdüremez. Sorgulanmayan bir hayat, rotasız bir gemi gibi dalgaların arasında savrulmaya mahkûmdur.

Soru sormak, her şeyden önce bilgiye duyulan o köklü ihtiyacın bir tezahürüdür. Bilgiye duyulan ihtiyaç, ister zorunluluktan, ister meraktan kaynaklansın, kendi başına haklıdır. Bizi harekete geçiren şey bazen pratik bir sorunu çözme zorunluluğu, bazen de sadece bilinmeyenin cazibesine kapılan saf bir meraktır.

Nedeni ne olursa olsun, bilme arzusu insanı diğer tüm canlılardan ayıran en asil niteliktir. Bir şeyi merak etmek ve onun peşinden gitmek, zihinsel bir uyanışın ve canlılığın en somut kanıtıdır.

Tarihsel bir perspektiften bakıldığında, bu arayışın kökenleri insanlığın ilk adımlarına kadar uzanır. Soru sormak ve cevap aramak, ilk insanlar için bir hayatta kalma tekniğiydi. "Hangi bitki zehirsizdir?", "Hava ne zaman soğuyacak?", "Ateş nasıl yanık kalır?" gibi hayati sorular, avcı-toplayıcı atalarımızın doğaya uyum sağlamasını ve nesillerini devam ettirmesini sağladı. O dönemde doğru soruyu sormak, yaşam ile ölüm arasındaki ince çizgiyi belirliyordu. Bilgi, vahşi dünyada hayatta kalmanın en güçlü silahıydı.

Bugün modern dünyada, fiziksel olarak hayatta kalma mücadelemiz ilk insanlar kadar vahşi ve doğrudan olmasa da, zihinsel ve ruhsal hayatta kalma mücadelemiz devam ediyor. Bugün bizler için böyle bir yaklaşım, yeryüzündeki zamanımızı özellikle anlamlı kılma fırsatı da sunuyor.

Artık sadece "Nasıl hayatta kalırım?" diye değil, "Nasıl daha iyi, daha erdemli ve daha mutlu yaşarım?" diye soruyoruz. Sorularımız bizi bilimin, sanatın ve felsefenin derinliklerine taşıyor. Dünyaya “Fırlatılmışlığımızın” getirdiği o varoluşsal boşluğu, ancak sorduğumuz nitelikli sorular ve bulduğumuz derin cevaplarla doldurabiliyoruz.

Soru sormak sadece entelektüel bir egzersiz değil, insan olmanın özüdür. Bizi geçmişin karanlığından bugünün aydınlığına getiren bu kadim refleks, geleceğimizi de inşa edecek olan yegâne güçtür.

Hayat yolculuğunda sorduğumuz her soru, evrendeki yerimizi bulma yolunda atılmış bilinçli bir adımdır. Cevaplar değişse de, sorma eyleminin kendisi yeryüzündeki zamanımızı anlamlı, derin ve yaşanmaya değer kılmaya her zaman devam edecektir.

Merak etmeyi bıraktığımız an, insanlığımızı ve canlılığımızı kaybettiğimiz andır. Bilincin nefes alması ve hayatın bir anlam kazanması, ancak bitmek bilmeyen bu arayışla mümkündür; çünkü soru sormamak ölmektir.

Böyle düşünüyor Gerontoloji, bizden söylemesi...