Yeşil Kanatlı Şehir: Artvin

Cumhuriyet kuşağının, bir elin parmaklarını geçmeyen entelektüellerinden Cemil Meriç, tarihimiz için "mührü sökülmemiş bir hazine" demiş.

Sadece tarihimiz mi? Coğrafyamız da öyle, şehirlerimiz de... Nasıl bir zenginliğe, renk cümbüşüne, bereketli topraklara sahibiz? Haberimiz var mı, farkında mıyız? Derin bir rüyada mıyız, bakar kör müyüz? Ne vakit bu vatanın değerini bileceğiz? Bu ülkenin hakikatini kavrayacağız?

Güzel yurdumun, yerini göğünü, dağını taşını, aşını suyunu, bağını bahçesini, toprağını yaprağını, kuşunu kurdunu bize kim anlatacak, nasıl anlatacak?

Yeniler arasında, okurken hazzın doruklarına çıktığınız, adeta oradaymışçasına içine düştüğünüz bir şehir veya gezi kitabı önerebilir misiniz?

Önümde bir kitap var: Artvin Şehrengizi Yeşil Kanatlı Şehir. Kâmil Uğurlu, M. Hilâl Uğurlu'nun ortak eseri. 265 sayfa, her satırı dolu dolu, harika fotoğraflarla bezenmiş bir kitap. Pastoral senfonimiz.

Artvin Şehrengizi'ni İtalyan besteci Vivaldi'nin, doğanın döngüsünü, yılın dört farklı dönemindeki doğa olaylarını ve bu olayların insan ruhunda uyandırdığı duyguları anlattığı "Dört Mevsim" konçertosu eşliğinde okudum.

Kitabın ritmine fandango uygundu. 'Yeşil Kanatlı Şehir'in hızına, ancak canlı ve enerjik dans müziği fandango eşlik edebilirdi.

Bazı insanlar vardır, güzeli ve güzelliği bilir. Onlar yaptıkları işi güzel yaparlar. Elleri çiçek, dilleri muhabbet taşır. Şehrengiz geleneğinin son bayraktarı Kâmil Uğurlu bu tanıma tıpatıp uyan bir yazar, şair, mimar, bir hezarfen.

Her yanımız saklı cennet. Dünyanın en güzel köşesi bize bahsedilmiş. Uğurlu çifti, Artvin Şehrengizi ile bizleri bir saklı cennete uçuruyor. Artvin'i gezerken, Türkçenin usta bir yazarın elinde tatlı, hoş, akıcı, müzikal tınılarla örülü bir dil olduğunu da duyumsuyoruz.

Artvin Şehrengizi, Kâmil Uğurlu'nun 15. kitabı. Bir solukta ve dönüp dönüp tekrar okuyacağınız, uzun süre masanızdan kaldırmaya elinizin varmayacağı bir kitap.

Türk Dünyası Mühendisler ve Mimarlar Birliği'nin yayını olarak çıkan kitap, sunuş ve biyografiyle birlikte 11 bölüm ve 45 konu başlığı taşıyor. Bölümlerin başlıkları şöyle:
-Kafkasların Tâç Kapısı,
-Yeşil Kanatları Artvin'in,
-Açısıyla Tatlısıyla Görkemli Bir Tarih,
-Ünü Artvin'i Aşanlar,
-Her İlçede Ayrı İklim,
-Artvin' Ayağa Kaldıranlar,
-Bu Aşları Kaynattılar,
-Geçmişte ve Günümüzde Artvin'e Hizmet Edenler,
-Selâmlama ve Teşekkür.

Konu başlıklarından da bir seçki sunmak istiyorum:
-Bir İlk Gelen Ağlar, Bir de Gidenler,
-Aman Şoföer, Gözünü Seveyim Yavaş,
Kuzu ile Köpeğin Ortaoyunu,
-Dağların Üzerine Atılmış Kafkas Halısı,
-Ailedeki Şampiyon: Boğa,
-Kanatlı Profesörler: Arılar,
-Murgül'ün Mor Gülleri,
-Dağlardaki Güllü Gelinler,
-Ormanın Yabani Kuzuları,
-Kraliçe Tamara ve Saltuklu Beyleri,
-Artvin'in Kahraman Kadınları,
-Ustayı Ağlattılar,
-Yusufelili Gardiyan Bahri Çavuş,
-Tuz Senin Olsun, Eşeğimi Bağışla.
-Şevket ile Saadet Fakat Bu Bir Aşk Hikâyesi Değildir,
-Ünlü Artvinliler,
-Komşuya Çaya Gitmek (Macahel),
-Kuzeyde Bir İrem Bağı (Arhavi),
-Hatila,
-Yusufeli'nin Uzayıp Giden Yolları,
-Atabarı ve Atatürk,
-Çoruh'un Ünlü Dostu: Ömer Bedrettin Uşaklı,
-Bir Mutfak ki Başkasına Benzemez,
-Dağevindeki Lezzetler.

Bugünün Türkiyesi’ni yazmak... Anadolu'nun bugünü ile dününü buluşturmak... Her varlığa Anadolu irfanıyla bakabilmek... Anadolu insanının huyunu suyunu bilmek... Kalemin ve kelâmın hakkını vermek... Yüzeysel ifadelere, hamaset yüklü beylik sözlere, sloganlara dayanmayan bir tarzla Türkiye'yi anlatmak...

Kâmil Uğurlu'nun yaptığı bundan başka bir şey değil. Vatan sevgisinin en güçlü aşısı sanat ve edebiyattır. Bu aşının sahipleri sanatçılar ve yazarlardır. 

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı Kâmil Uğurlu'nun şehrengizlerinin farkında mıdır? Kültür Yolu Festivali'nde şehrengiz ve gezi yazarları neden kimsenin aklına gelmez? Şehrengizlerden okuma parçaları okul kitaplarına alınamaz mı?

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu'na önerim; Kâmil Uğurlu'nun şehrengizler külliyatını "Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri" bünyesindeki Edebiyat ödülü için lütfen değerlendirmeye alınız.

Modern Folk Üçlüsü adlı bir müzik grubunun 1979'da okuduğu, sözleri M. Faruk Gürtunca'ya ait "Gezsen Anadolu'yu" adlı şarkının sözleri ne kadar doğruymuş.
Sen ne güzel bulursun /
Gezsen Anadolu'yu /
Dertlerden kurtulursun /
Gezsen Anadolu'yu.

Billur ırmakları var /
Buzdan kaynakları var /
Ne hoş toprakları var /
Gezsen Anadolu'yu.

Artvin Şehrengizi ile çıktığım zihinsel yolculukta "Yeşil Kanatlı Şehir" in görmediğim çok az yeri kaldı. Kâh Çoruh'un azgın sularına bakarken ürperdim kâh "sekiz katlı etek giymiş Türkmen gelini"ne benzeyen dağların yamaçlarında yürüdüm. Boğalara hayranlık duydum, atmaca uçurdum, yaban geyiklerine uzaktan baktım, bal petekleri peşinde koşan bodur ayılardan sakındım. Arıların peşinde çiçekten çiçeğe kondum. Adını bilmediğim yemeklerin tadına baktım.

Artvin Şehrengizi'ni bitirince, sırtımı duvara yasladım. Böyle güzel bir ülkede yaşadığım için şükrettim. Bu memlekete olan sevgimin aşka yakın bir duygu olduğunu düşündüm. Kâmil Uğurlu ve pek kıymetli eşi Hilâl Hanım'a emekleri için yürekten teşekkür ettim. Anladım ki, okumak, yazmak ve gezmek lazım. Bu ülkeyi, insanını bilmek lazım.