Gerontolojik Bakım

İnsanlar, çevrelerindeki tüm unsurlara onlara atfettikleri değer ve anlamlar doğrultusunda yönelirler. Buradaki 'unsur' kavramı; fiziksel nesnelerden diğer bireylere, kurumlardan ideallere, toplumsal eylemlerden belirli durumlara kadar her şeyi kapsar.

Tüm bu kavramların taşıdığı anlam, bireyin diğer insanlarla kurduğu sosyal etkileşimler esnasında filizlenir. Nihayetinde bu anlamlar; bireyin söz konusu unsurlarla kurduğu ilişki, onları deneyimleme ve dönüştürme biçimine göre şekillenen dinamik bir yorumlama sürecinin ürünüdür.

Hayatımızdaki her şey, diğer insanlarla etkileşime girdiğimiz anlarda birer anlam kazanır. Sonrasında bu anlamlar sabit kalmaz; onlarla kurduğumuz ilişki, onları kullanma ve değiştirme biçimimizle sürekli yeniden yorumlanır.

Evrendeki hiçbir şey kendiliğinden anlamlı değildir; her anlam, bir başkasıyla kurduğumuz bağda gizlidir. İnsan, yaşamı boyunca ilişki kurduğu, kullandığı ve dönüştürdüğü her unsuru kendi zihin süzgecinden geçirerek ona yeniden can verir.

Sembolik Etkileşimci perspektiften bakıldığında bireyler, çevrelerindeki tüm unsurlara onlara atfettikleri değerler doğrultusunda yönelirler. Fiziksel nesnelerden kurumsal yapılara kadar her kavramın taşıdığı anlam, sosyal etkileşim süreçlerinde dinamik bir yorumlama ürünü olarak filizlenir.

Bu teorik zemin, Gerontolojik farkındalık bağlamında incelendiğinde önemli bir ampirik gerçeklikle karşılaşılır: Hayatında hiçbir Gerontolog ile iletişim kurmamış veya bu alanda bir literatür taraması yapmamış bir öznenin, “Gerontolojik bakım” olgusuna dair rasyonel bir eylem pratik veya tutum geliştirmesi neredeyse imkânsızdır. Bu durumdaki bir aktöre, kavramın önemini aktarma çabası, onun ön kabulleri ve dogmatik önyargılarıyla sınırlı kalacaktır.

Her ne kadar bu kitleye pedagojik bir müdahaleyle, yeni bilgi aktarımı sağlamak teorik olarak mümkün olsa da, bu tür mikro düzeydeki “Aydınlanmaların” makro düzeyde faydası tartışmalıdır. Entelektüel sermayesi yetersiz olan bir kitleye zaman ve kaynak ayırmak, rasyonel zaman yönetimi ilkeleriyle de bağdaşmamaktadır.

Sembolik Etkileşimcilik (özellikle Herbert Blumer ve George Herbert Mead'in teorileri) perspektifinden bakıldığında, “Gerontolojik bakım” sadece tıbbi veya fiziksel bir yardım süreci değildir. Aksine; “Yaşlı”, “Bakım veren”, “Aile” ve “Toplum” arasında sürekli yeniden üretilen, semboller ve anlamlar üzerine kurulu sosyal bir etkileşim alanıdır. Bu bağlamda Gerontolojik bakım kavramını sembolik etkileşim açısından 4 temel boyutta değerlendirebiliriz:

1. Bakım nesnesine ve eylemine yüklenen anlamlar: Sembolik etkileşimciliğin ilk ilkesine göre insanlar, “Şeylere” verdikleri anlamlara göre davranırlar.Gerontolojik bakım, yaşlı birey için ilk başta bir “Yetersizlik”, “Bağımlılık” veya “Yük olma” sembolü olarak algılanabilir. Eğer birey bakımı bu sembollerle eşleştirirse, bakıma karşı direnç gösterir.Bakım eylemi, sadece profesyonel bir iş (rutin görevler) veya kutsal bir “Vefa/iyilik” sembolü olarak anlamlandırılabilir. Bakım verenin bu eyleme yüklediği anlam, yaşlıya profesyonel mi, yoksa şefkat odaklı mı yaklaşacağını belirler.
2. Etkileşim esnasında anlamın inşası: Gerontolojik bakım sürecindeki anlamlar sabit değildir; yaşlı ve bakım veren arasındaki günlük mikro etkileşimlerle (sözler, jestler, bakışlar) sürekli yeniden üretilir.Bakım veren kişinin yaşlı bireye yaklaşırken kullandığı bebeksi konuşma dili (infantilizasyon), yaşlının kendisini “Çocuklaşmış” ve “Aciz” biri olarak konumlandırmasına yol açar.Buna karşın, yaşlının geçmiş deneyimlerine saygı duyan, onun özerkliğini koruyan bir etkileşim biçimi, bakımı bir “Hizmet ve iş birliği” sembolüne dönüştürür. Anlam, karşılıklı etkileşimde filizlenir.
3. Yorumlama süreci: Etkileşimcilikte bireyler, karşı tarafın gözünden kendilerine bakarlar (ayna benlik).Gerontolog veya bakım profesyoneli, kendisini yaşlı bireyin yerine koyarak (rol alarak) onun sessiz çığlıklarını, acılarını veya manipülasyonlarını anlamlandırır.Yaşlı birey de toplumun yaşlılığa verdiği değeri, bakım verenin tavırlarından okur. Bakım veren sabırsızsa, yaşlı birey kendini “Yük oluşturan biri” olarak yorumlar ve içine kapanır.
4. Kurumsal ve toplumsal semboller: Gerontolojik bakımın yapıldığı mekânlar da sembolik anlamlar taşır.Bir huzurevi veya bakımevi, toplumsal etkileşimlerde “Terk edilmişlik” veya “Yalnızlık” sembolü olarak etiketlenmişse, bireyin o mekândaki tüm eylemleri bu olumsuz anlamın gölgesinde kalır. Gerontolojik bakım bilinci geliştikçe, bu mekânlar “Yaşama katılım” ve “Aktif yaşlanma” sembollerine dönüştürülür ve bireylerin eylemleri de pozitif yönde değişir.

Böyle düşünüyor Gerontoloji, bizden söylemesi...