DEMOKRATİK DEĞİŞİM

Çok Kullanışlı Kolektif Bir Aidiyet Söylemi: Yerli-Milli!

İnsanlığın ortak medeniyet yolculuğu, aynı zamanda anlam arayışının, kolektif aidiyetler üretmenin ve toplumsal düzen kurma çabasının tarihidir.

Rubil GÖKDEMİR

Çok Kullanışlı Kolektif Bir Aidiyet Söylemi: Yerli-Milli!

İnsanlığın ortak medeniyet yolculuğu, aynı zamanda anlam arayışının, kolektif aidiyetler üretmenin ve toplumsal düzen kurma çabasının tarihidir.

Mitolojik sembollerden dinlere, felsefi düşüncelerden ideolojilere, yerel kimliklerden milliyet fikrine kadar uzanan bu süreçte insanlık; ortak değerler, ilkeler, kurallar ve kurumlar inşa ederek birlikte yaşamanın imkânlarını geliştirdi. Aidiyetlerimiz, bireysel varlığımızı aşan toplumsal kimlikler kazanmamızı sağladı. Dayanışmanın, güvenin, ortak hafızanın ve toplumsal motivasyonun kaynakları oldu.

Bu anlamda milliyetçilik, dindarlık, muhafazakârlık, Atatürkçülük, devrimcilik, sağcılık, solculuk ve daha pek çok düşünsel veya kültürel aidiyet hepimizin ortak toplumsal mirasıdır. Hiçbirinin mülkiyeti bir siyasi partinin, liderin, grubun veya zümrenin tekelinde değildir. Analarımızın ak sütü gibi hepimizin helalidir.

Ancak tam da burada çok önemli bir tehlikeyle karşı karşıyayız!

İnsan doğasının bireysel tutkuları, çıkarları, güç ve hegemonya arzusuyla şekillenen dürtüleri, kolektif aidiyetleri de istismar edilebilir araçlara dönüştürebilir. Birlikte yaşama irademizi güçlendirmek için ürettiğimiz kimlikler, birilerinin kişisel veya siyasi çıkarlarını korumak amacıyla kullanılmaya başlandığında, toplumsal dayanışmanın kaynağı olmaktan çıkar; ayrışmanın, ötekileştirmenin ve kutuplaşmanın silahına dönüşür.

Üstelik bu tehlikeden hiçbir aidiyet bağışık değildir!

Milliyetçilik, toplumsal dayanışmanın ve ortak geleceğin inşasına hizmet ettiği sürece değerlidir. Başkalarını düşmanlaştırmanın, eleştiriyi hainlikle özdeşleştirmenin veya hukuksuzlukları örtmenin aracına dönüştüğünde ise kendi anlamını tüketir.

Dindarlık, ahlaki sorumluluk, merhamet ve adalet duygusunu beslediği sürece toplumsal bir değerdir. İnancı siyasi dokunulmazlık zırhına dönüştürdüğünüzde, ahlakın yerini çıkar ilişkileri alır.

Muhafazakârlık, toplumsal hafızayı ve birikimi koruyabilir. Ancak eleştirel düşünceyi, değişimi ve yenilenmeyi reddeden dogmatik bir tahkimata dönüştüğünde toplumun gelişimini engeller.

Atatürkçülük, cumhuriyetin akıl, bilim, bağımsızlık ve egemenlik ilkelerini yaşatmakla anlam kazanır. Bir etiket veya siyasi imtiyaz aracına indirgenemez. Sağcılık, solculuk ve devrimcilik de aynı ölçüde eleştirel muhakemenin ve evrensel hukuk ilkelerinin denetimine tabi olmalıdır.

İşte bütün bu aidiyetlerin en kullanışlı istismar araçlarından biri de YERLİ-MİLLİ söylemidir!

Yerli ve milli olmak; üretmek, bağımsızlaşmak, toplumsal kaynakları korumak, kamu yararını gözetmek, kurumları güçlendirmek ve ülkenin geleceğine katkı sağlamaktır. Peki, bu söylemi kullananların faaliyetlerini hukuk, şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yararı ölçütleriyle sorgulamaktan neden vazgeçelim?

Türkiye'de yaşadığımız fon vurgunu, bu sorunun ne kadar hayati olduğunu gösteren çarpıcı örneklerden biridir. Yerli-milli söyleminin arkasına sığınarak toplumsal güveni istismar eden, ekonomik değerleri tüketen ve kurumlara duyulan inancı tahrip eden uygulamalar karşısında aidiyet söylemlerinin hiçbir hukuki veya ahlaki dokunulmazlığı olamaz.

Unutmayalım; aidiyetler sorgulanamaz kutsallar değil, toplumsal faydaları ölçüsünde anlam kazanan değerlerimizdir.

Kimliğimiz, muhakeme yeteneğimizin yerine geçemez. İnancımız, hukukun üzerinde örtü olamaz. Milliyetçiliğimiz, kapsayıcılığın, adaletin önüne geçemez. İdeolojimiz deli gömleğimiz değildir, gerçekleri görmemize engel olamaz. Hiçbir lider, parti, cemaat, zümre veya siyasi hareket ortak geleceğimizin ceberrut sahibi değildir.

Öyleyse bütün aidiyetlerimize sahip çıkalım ama hiçbirinin asla esiri olmayalım!

Kimliklerimizi başkalarını dışlamak için değil, birlikte yaşamak için kullanalım. Değerlerimizi süfli çıkarlarımızın kamuflajına dönüştürmeyelim. Siyasi sadakati ahlaki üstünlük, toplumsal çoğunluğu hukuki meşruiyet, yerli-milli söylemini de hesap vermekten muafiyetin aracı olarak görmeyelim.

Çünkü bir toplumu ayakta tutan şey, herkesin aynı kimliği taşıması değil; farklı kimliklere sahip insanların aynı hukuk düzeninde, eşit haklarla ve ortak geleceği inşa etmek iradesiyle yaşayabilmesidir.

Aidiyetlerimiz "analarımızın ak sütü" gibi bizim olsun; ama aklımız, vicdanımız ve hukukumuz hiçbir aidiyetin kölesi olmasın, esareti altına girmesin!

Rubil GÖKDEMİR
Demokratik Değişim Hareketi Sözcüsü