17 Eylül’de patlayan fon krizi her geçen gün derinleşerek Türkiye ekonomisini sarsarcasına etkili oluyor. İlk andan itibaren bu organize vurgunun merkez üssü konumunda olduğu belirlenen Tera Fon Şirketi ile altı benzeri şirket ve bunlara bağlı fon kuruluşları hakkında başlatılan savcılık soruşturması kısa süre sonra ülkenin ekonomisini, finansal yapısını, borsayı, piyasaları yönetmek ve düzenlemek maksadıyla kurulan kamu kuruluşlarına da sirayet etti. Şimdiye kadar bu soygunla ilişkileri tespit edilerek tutuklananların sayısının yüz yirmiyi bulduğu açıklandı. Vurgunun büyük çaplı etkisi ve niteliği nedeniyle bu sayı muhtemelen artabilir.
Fakat cezai işlemlerin yapılmasıyla sorun halledilmiş olacak mı? Türkiye ekonomisini, sermaye piyasalarını rahatlatacak mı? İhtiyacımız olan yabancı sermaye, ortamı güvenli bulup gelecek mi? Bu soygunun nereden ve nasıl kaynaklandığı siyasi hesaplardan uzak tarzda cesaretle araştırıldı mı?
Bu soyguna karıştıkları savcılık tarafından belirlenen ve aralarında bazı önemli kişilerin de bulunduğu liste neden hâlâ açıklanmıyor, masumiyet karinesi kamuoyunda inandırıcı bulunuyor mu?
Batılı ülkelerde neden kamu kurumlarının da karıştığı bu tarz vurgunlar yaşanmıyor, onların ahlâkî yapıları çok mu kuvvetli? Kesinlikle “hayır”; insanın yapısı her yerde aynıdır. Ama onlar insan tabiatının çıkarı için siyasal ve kamusal alanlarını, imkânlarını, ilişkilerini kullanabileceklerini, ahlâkî faktörleri bir kenara atabileceklerini 19. asırdan başlayarak görmeye başladılar.
Modernleşme döneminde demokrat yönetim sistemlerinin gelişmesi bir anda ve kendiliğinden olmadı. Batılı kuvvetlerin çoğunda “kuvvetler ayrılığı” sistemi benimsendi. Bu sistemin aksamadan işletilmesini sağlayacak kurumlar ve kurullar oluşturuldu. Demokrasi kültürel bir olgu haline geldi. Almanya ve İtalya’da Nazizm ve Faşizm gibi aykırı ideolojiler uzun sürmedi, Rusya’daki Marksizm de.. Batı’da Demokratik düşünce ve kültür egemen oldu.
Türk ve İslâm dünyası ise kabilecilik, aşiretçilik, hanedancılık eğilimlerinden asırlardır kurtulamadı. 3. Halife Hz. Osman döneminde yaşananları biliyoruz. Bu eğimlerin sonucu olarak yönetimlerde otoriterlik seçimli otokrasi kültürel bir olgu haline geldi. Türkiye’de 80 yıldır Batı tarzı demokrasi denemeleri yapılıyor ama kalıcı bir sonuca ulaşılamadı.
En son AK Parti iktidarının ilk 8-10 yılında bu hedefe yaklaşılsa bile devamlı olunamadı. Sayıştay’ın denetim yetkilerinin kısıtlanması, keyfiliğe yol açan 2-B ihale tercihi 2018’de başkanlık sistemine geçilmesiyle, FETÖ’nün 15 Temmuz menfur darbe girişiminin ardından çıkarılan kararnamelerle yasama ve yargı erklerinin çoğu yetkileri yürütmenin başında olan cumhurbaşkanına devredildi. Böylece Başkan bütün üst düzey yöneticileri tayin ve azledebildi, bürokrasiyi yöneten otoriteler güç haline geldi.
Yaşadığımız bu fon musibetinin sebepleri, nereden ve nasıl doğduğu, nereden kaynakladığı bellidir. Bu sorun sadece isimleri öne çıkan belirli bir grubun cezalandırılmasıyla çözülemez. Olayı tarihi bir fırsat sayarak köklü bir reform yapmalıyız. Kuvvetler ayrılığı, bağımsız, tarafsız adil yargı, rasyonel politikalar, şeffaflık acil ihtiyacımızdır. Bunu artık görelim.