TÜRKOLOG

Hindistan’da İslami Devir Türk İdaresi

MUHARREM YELLİCE

1000 – 1957 yılları arasında 800 yıllık bu devre Babürşah’ın torunları şekil vermiştir.

Bu makalede sadece bir imparatorluğun tarihini değil, bir kimliğin nasıl devleştiğini ve sonra nasıl eridiğini irdeleyeceğiz. Hindistan’ın makus talihi, 11. yüzyılda Gazneli Mahmut’un seferleriyle değişti .Gazneli Mahmur Hindistan’a on yedi yağma seferi yaptı. Danışmanı Biruni’ydi. Gazneli’nin gayesi yağma yapıp Gazze’yi dünya da ihtişamlı bir kent haline getirmekti. Gazne devleti 1040 Dandenekan yenilgisiyle yıkılınca , Gurlular bu bölgede yağma faaliyetlerini sürdürseler de, Gurlu Muhammed1192 yılında Müşterek Hindistan ordusunu imha etti. Bu başarı üzerine bazı bölgelere valililer atayarak bölgede kalıcı olmanın nüvelerini attı. Gurlu Muhammed ölünce yerine damadı ve köle Türk komutan Kutbeddin Ayberk Delhi’yi ele geçirerek kalıcı idari yapıyı kurdu. Delhi Türk Sultanlığı (1206-1526) dönemi, Hindistan’ın askeri ve idari omurgasının kurulduğu dönemdir.

Bu ilk devirlerde Türk "Alp" tipi hükümdarlar; disiplinli, merkeziyetçi ve adil bir yönetim kurdular. Kutup Minar gibi yapılar yükselirken, ordu ve bürokrasi tamamen Türk devlet geleneğine göre şekillenmişti. Ancak bu şaşaa, içten içe kemirilecek olan kültürel bağların henüz farkında değildi.

Babürlüler ve Kimlik Kırılmaları (1526 - 1707)

1526'da Babür Şah, Delhi Türk Sultanlığının son hükümdarı İbrahim Luti’yi , Panipat'ta modern savaş stratejileriyle yendi ve yeni bir cihan imparatorluğu kurdu. Babür Şah, özbeöz Türk’tü. Hatıratını (Babürname) Çağatay Türkçesi ile yazacak kadar diline ve bozkır ruhuna bağlıydı. Fakat ondan sonra gelen oğlu Hümayun Pers etkisiyle saray dilini ve kültürünü Farsçaya teslim etti. İşte bu, 800 yıllık bir kültürün kendi dilinden kopuşunun ilk büyük darbesiydi.

 Ekber Şah, Hindistan'ı bir arada tutmak için laik ve aşırı esnek bir tutum (Sulh-i Kul) sergiledi. Bu tutum Hindu tebaayı sisteme dahil etse de, Türk kimliğinin "yönetici üst kimlik" olma vasfını zayıflattı. Oğlu Cihangir Şah, Sanat ve bahçe mimarisine düşkündü. Şah Cihan Mimari eserleriyle tanındı. Tac Mahal ve Kızıl Kaleyi inşa ettirdi Bu eserler UNESCO korumasındadır.

İmam Rabbani ve Kutuplaşma: Ekber’in bu "her şeyci" modeline tepki olarak doğan İmam Rabbani ve müritlerinin Vahdet-i Şuhud anlayışı, İslamiyet'in özünden ziyade, toplumu keskin ve yıkıcı çizgilerle böldü. Bu yapı, imparatorluğun çok kültürlü bünyesine zehirli bir ayraç gibi girdi.

Evrengzeb’in (Alemgir) Yobazlığı ve Gücü: Evrengzeb, imparatorluğu en geniş sınırlara ulaştırdı, ömrünü savaş meydanlarında geçirdi. Beşyüzbin kişilik orduyu sevk ve idare etti. Ama İmam Rabbani’nin fikirlerinin etkisiyle katı ve dışlayıcı bir yobazlığa savruldu. Devletin enerjisi dış tehditler yerine iç isyanlara ve mezhepsel kavgalara harcandı. Türk "Alp" tipi, saray lüksü ve dar dini tartışmalar arasında uyuşarak yok oldu.

1857’den 1957’ye: İngiliz Pençesi ve Türkçenin Silinişi

1857 İsyanı, bir devrin sadece askeri değil, zihinsel çöküşüdür. Son hükümdar II. Bahadır Şah, İngilizlerin söz vermesine rağmen çocuklarının gözü önünde katledilmesine tanıklık etti ve Burma’ya sürgüne gönderildi.

Asıl felaket ise 1857-1957 arasındaki o yüz yılda yaşandı. 800 yıl boyunca bu toprakları yöneten Türkler, arkalarında Türkçeden kalıcı tek bir iz bırakamamışlardı. İngiliz emperyalizmi, Babürlülerin terk ettiği Türkçe boşluğunu İngilizce ile doldurdu. İngilizce; hukukun, bürokrasinin ve "modernliğin" tek dili yapıldı.

1957’ye gelindiğinde, Hindistan bağımsızlığını kazansa da artık 800 yıl hüküm sürenlerin diliyle değil, sömürgecinin diliyle konuşuyordu. Türk mührü taşa (Tac Mahal’e) kazınmıştı ama ruhlardan ve dillerden tamamen silinmişti. Bu durum, bir milletin başına gelebilecek en büyük kültürel soykırımdır.