Ülke Nereye Gidiyor?

Uyuşturucunun Gölgesinde Devletin Kurumları...

Bir ülkenin uyuşturucuyla mücadelesini yalnızca sokaktaki torbacıya bakarak ölçemezsiniz. Asıl mesele, uyuşturucu parasının devletin kurumların da çalışan kamu görevlilerine kadar ulaşıp ulaşmadığıdır.

Son günlerde Antalya ve Afyonkarahisar'dan gelen iki ayrı soruşturma, bu açıdan üzerinde uzun uzun düşünülmesi gereken bir tablo ortaya koyuyor.

İki ayrı şehir… İki ayrı dosya… İki farklı yöntem… Fakat ortak bir soru: Suç ekonomisi devletin kurumlarına kadar sızabiliyor mu?

Antalya'da Narkotik Dosyalarında Rüşvet İddiası...

Antalya'da kamu görevlilerine rüşvet verildiği iddiaları üzerine yürütülen soruşturma kapsamında, aralarında eski ve mevcut Narkotik Şube yöneticilerinin de bulunduğu 6 kişi tutuklandı.

Soruşturmanın kamuoyuna yansıyan boyutu ise çok daha dikkat çekici. İddialara göre bazı uyuşturucu soruşturmalarında, şüphelilerin aleyhine olan delillerin etkisizleştirilmesi veya soruşturmaların şüpheliler lehine sonuçlanması karşılığında rüşvet ilişkileri kuruldu. Dosyaya yansıdığı aktarılan dijital yazışmalarda para talepleri, takipler ve bazı delillerin ortadan kaldırılmasına ilişkin ifadeler bulunduğu bildiriliyor. Burada özellikle altını çizelim: Bunlar soruşturma kapsamında ileri sürülen iddialardır; nihai hukuki değerlendirmeyi mahkeme yapacaktır. Ama iddiaların konusu bile başlı başına yeterince ağırdır. Çünkü uyuşturucuyla mücadele etmekle görevli bir birimde, uyuşturucu şüphelilerinin para karşılığında korunabildiği iddiasından söz ediyoruz. Eğer yargılama sonucunda bu iddialar doğrulanırsa, ortada yalnızca rüşvet suçu değil, devletin suçla mücadele mekanizmasının içeriden aşındırılması sorunu vardır.

Afyonkarahisar'da İse Adres Hastane...

Daha Antalya dosyasının tartışması sürerken Afyonkarahisar'dan gelen haber başka bir alarm zili çaldırıyor. Bu kez adres bir polis birimi değil, hastane.

Afyonkarahisar'da yeşil reçeteye tabi ve uyuşturucu maddelere alternatif olarak kullanılan ilaçların, para karşılığında usulsüz sağlık raporu ve reçete düzenlenerek temin edilip satıldığı iddiaları üzerine soruşturma yürütüldü. Soruşturma kapsamında 23 şüpheli hakkında işlem yapıldı; 19 kişi tutuklandı, 4 kişi hakkında adli kontrol uygulandı.

Şüpheliler hakkında kamu kurumlarının zarara uğratılması suretiyle dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik, uyuşturucu madde ticareti ve kullanmak ile görevi kötüye kullanma suçlarından işlem yapıldığı bildirildi. Aramalarda 155 sentetik ecza, 120 gram uyuşturucu madde, ruhsatsız tabanca ve 40 fişek ele geçirildi.

Üstelik soruşturmanın, geçen yıl Afyonkarahisar Devlet Hastanesi'nde doktor imzalarının taklit edilerek reçeteli uyuşturucu nitelikteki ilaçların yasa dışı temin edilmesi ve piyasaya sürülmesine ilişkin dosyanın derinleştirilmesiyle sürdürüldüğü bildiriliyor.

Şimdi düşünün…

Uyuşturucuyla mücadele eden polis…

Uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele eden sağlık sistemi…

Ve bu iki alanın bazı unsurları hakkında uyuşturucu ekonomisiyle bağlantılı rüşvet, usulsüzlük ve görevi kötüye kullanma iddiaları gündeme geliyor.

Artık Soru Sadece "Kaç Kişi Tutuklandı?" Değil

19 tutuklama elbette önemli. Ama devlet açısından asıl önemli soru başka: Bu sistem nasıl kuruldu?

Bir hastanede usulsüz rapor ve reçete düzenlendiği iddia ediliyorsa bunu kim denetledi?

Reçete sistemi çalışıyorsa hangi kontrol mekanizması devreye girmedi?

Bir kamu görevlisinin uyuşturucu soruşturmasına müdahale ettiği iddia ediliyorsa kurum içindeki denetim mekanizması neredeydi?

Bir uyuşturucu dosyasındaki delillerin para karşılığında etkisizleştirildiği iddia ediliyorsa bundan kim, ne zaman haberdar oldu?

Ve en önemlisi: Bunlar münferit kişiler mi, yoksa kurumların açıklarından yararlanan daha geniş yapıların işaretleri mi?

İşte devletin asıl bakması gereken yer burasıdır. Çünkü torbacıyı yakalamak operasyon başarısıdır. Ama torbacının, örgütün veya uyuşturucu ekonomisinin devletin kurumlarındaki bir açığı kullanmasını önlemek kurumsal devlet kapasitesidir.

Devletin En Büyük Gücü Güvenidir...

Vatandaş hastaneye gittiğinde "Bu rapor para karşılığı değişmez", polise başvurduğunda "Bu soruşturma para karşılığı değişmez", mahkemeye çıktığında "Delil ortadan kaybolmaz" diye inanmalıdır. Devletin herhangi bir kurumuna girdiğinde şuna inanmalıdır: "Burada benim vergimle görev yapan insanlar, suç örgütlerinin değil devletin emrindedir."

Bu güven sarsılırsa mesele birkaç kişinin tutuklanmasından ibaret kalmaz.

Ülke Nereye Gidiyor?

Antalya'da uyuşturucu soruşturmalarıyla ilgili rüşvet iddiaları… Afyonkarahisar'da yeşil reçeteli ilaçların usulsüz temini ve satışı iddiaları… İki dosyanın hukuki sonucu elbette yargılama sonunda ortaya çıkacak. Ancak devlet bugünden şu soruları sormalıdır:

Kurumlarımızdaki denetim mekanizmaları yeterli mi?

Kamu görevlilerinin suç örgütleriyle temasını önleyecek sistemler çalışıyor mu?

Dijital izler ortaya çıkmadan önce bu ilişkiler neden fark edilemedi?

Bir suç ağı devlet kurumunun kapısına kadar gelebiliyorsa, o kapının anahtarını kim taşıyor?

Çünkü mesele yalnızca uyuşturucuyla mücadele değildir. Mesele devletin kurumlarının suç ekonomisine karşı ne kadar dirençli olduğudur.

Sokaktaki uyuşturucu satıcısını yakalarsınız. Ama uyuşturucunun devletin kurumlarına sızmasını engelleyemezseniz, mücadelede en kritik noktayı kaçırırsınız. Dün Antalya, bugün Afyonkarahisar; yarın başka bir şehir, başka bir kurum, başka bir dosya…

O nedenle artık yalnızca operasyonların bilançosunu açıklamak yetmez. Kurumların röntgenini çekmek gerekiyor. Kim görevini kötüye kullandı? Kim göz yumdu?

Kim denetlemedi?

Kim kazanç sağladı?

Kim korundu?

Ve en önemlisi:Bu düzenin tekrar kurulmasını hangi mekanizma engelleyecek?

Çünkü devlet sadece suçluyu yakalayan değildir. Devlet, suçun kendi kurumlarının içine yerleşmesine izin vermeyen sistemdir.

Mesele sadece bir polisin rüşvet alması ya da bir doktorun usulsüz reçete yazması değildir; mesele, milyarlarca dolarlık uyuşturucu sermayesinin devletin kılcal damarlarında satın alabilecek bir muhatap bulabilmesidir. Liyakatin zedelendiği, iç denetim mekanizmalarının formaliteye dönüştüğü ve cezasızlık algısının yerleştiği sistemlerde suç örgütleri kurumsal açıkları birer kapı olarak kullanır. Eğer kara para aklama mekanizmalarıyla mücadele edilmez, kamu görevlilerinin liyakat ve denetim süreçleri baştan aşağı yenilenmezse; bu sızmalar "münferit olaylar" değil, sistemik bir çöküşün habercisi olmaya devam edecektir.

Ve bugün herkesin kendisine sorması gereken soru artık çok daha ağır: ÜLKE NEREYE GİDİYOR?