Toplumsal Bir Felaketin Eşiğindeyiz...

Adana’da... Emekli polis babasından uyuşturucu parası isteyen genç, istediğini alamayınca babasına bıçakla saldırıyor; canını korumak zorunda kalan baba, kendi evladını silahıyla vurmak zorunda kalıyor.

Hatay’da uyuşturucu sarmalındaki bir baba, üç yaşındaki öz oğlunu boğarak katlediyor.

İstanbul’da, annesinin başını keserek balkondan atan uyuşturucu bağımlısı bir genç, mahkemede soğukkanlılıkla tek bir şey söylüyor: "Olayı hatırlamıyorum.

Bursa’da dayısını öldürüp annesini yaralayan bir başka genç, üç gün boyunca cesetle aynı evde yaşadıktan sonra taksi durağına gidip, dayısının evde "hareket etmeden yattığını" anlatıyor.

Bu haberleri okurken anlık bir ürpertiyle irkiliyoruz. Ancak asıl ürkütücü ve tehlikeli olan, artık bu tür cinnet sahnelerine alışmaya, bunları kanıksamaya başlamış olmamızdır.

Uyuşturucunun esiri olmuş bireyler; artık bildiğimiz, tanıdığımız o anne, baba, evlat ya da komşu değildir. Bu maddeler, insanın sadece bedenini değil; iradesini, vicdanını, muhakeme yeteneğini ve en temel insani dürtülerini de imha eder. Faili, çevresi için ne zaman patlayacağı bilinmeyen pimisiz bir bombaya dönüştürür. Her biri kan donduran bu katliamlar, ne yazık ki toplumun gündelik haber akışı içinde sıradanlaşma tehdidiyle karşı karşıyadır.

Oysa basına yansıyan bu dehşet tabloları, buzdağının yalnızca görünen kısmıdır. Bugün adli kayıtlara sıradan birer "gasp", "hırsızlık", "şiddet", "aile içi çatışma" veya "trafik kazası" olarak geçen binlerce vakanın satır araları kazındığında, arkasından uyuşturucu bağımlılığının karanlık izleri çıkmaktadır. Çoğu zaman asıl sebep perdelenmekte, gözden kaçmakta veya kamuoyunun dikkatinden uzak kalmaktadır.

Mesele artık sınırları belirlenmiş, kriminal birkaç münferit suç vakası değildir. Bugün sokakta, trafikte, okulda, iş yerinde; siz, çocuklarınız ve sevdikleriniz, uyuşturucunun etkisiyle kişiliği, algısı ve ahlakı mutasyona uğramış insanlarla aynı havayı soluyor, aynı ortamı paylaşıyor olabilirsiniz. Tehdit, kapımızın eşiğindedir.

Resmi veriler tabloyu netleştiriyor. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 2025 Türkiye Uyuşturucu Raporu’na göre 2024 yılında 309 bin 28 uyuşturucu olayı kayıtlara geçti; bunların %83,5’i kullanım ve bulundurma kaynaklı. Uyuşturucu bağlantılı ölümler 427’ye ulaştı, bir önceki yıla göre %42 artış. Ortalama ölüm yaşı 35, vakaların ezici çoğunluğu genç erkeklerde. Metamfetamin yakalamalarında rekor kırıldı: 33,8 ton. Sentetik kannabinoid (bonzai) olayları patladı, çoklu madde kullanımlı ölümler yarıdan fazla. Bağımlılık başlangıç yaşı düşüyor, sentetik maddeler klasik uyuşturucuların yerini hızla alıyor.

Uyuşturucu yalnızca tek bir bireyi zehirlemez; dalga dalga aileleri, mahalleleri, şehirleri ve nihayetinde bir ülkenin sosyolojik omurgasını çökertmeyi hedefleyen asimetrik bir yıkım aracıdır. Özellikle gençliğimizi hedef alan bu çok boyutlu terör karşısında; daha uyanık bir toplumsal farkındalığa, çok daha radikal saha tedbirlerine ve tavizsiz politikalara ihtiyacımız var.

Çünkü feda ettiğimiz ya da kaybettiğimiz her genç, istatistiksel bir veri veya bir asayiş raporunun maddesi değildir; bir ailenin yıkılan dünyası, bu toprakların geleceğidir.

Açık konuşalım: Bu sorunu halının altına süpürme, görmezden gelme ya da sadece bir "polisiye vakaymış" gibi izleme lüksümüz kalmamıştır. Uyuşturucu, bireysel bir zaafiyet veya basit bir bağımlılık problemi değil; doğrudan milli güvenlik ve toplum sağlığı boyutuna ulaşmış yapısal bir tehdittir.

Ne yapılmalı?

Sadece “savaş” yaklaşımı yetmez, tamamen serbest bırakmak da intihar olur. Etkin bir mücadele şu unsurları içermelidir:

Arzı kesmek: Sınırlar, transit rotalar ve sentetik laboratuvarlara yönelik istihbarat ağırlıklı, uluslararası işbirlikli operasyonlar. Türkiye bu konuda zaten aktif; ancak transit ülke konumumuz yeni riskler doğuruyor.

Talep azaltmak: Okullarda erken yaşta (12-15) bilim temelli, korkutmacı olmayan önleme programları. Aile eğitimi ve farkındalık kampanyaları (“En İyi Narkotik Polisi: Anne” gibi projeler genişletilmeli).

Tedavi ve rehabilitasyon: Erişimi kolay, kaliteli bağımlılık merkezleri. Ceza yerine tedavi odaklı modeller, zorunlu sürpriz testler, psikososyal destek ve gerekirse ilaç destekli tedavi.

Zarar azaltma: Temiz iğne programları, aşırı doz müdahaleleri (nalokson), sokaklarda acil destek. Ölüm ve bulaşıcı hastalıkları azaltmada etkili.

Topyekûn koordinasyon: Tüm kurumlar (Emniyet, Sağlık, Milli Eğitim, yargı, sivil toplum) bir arada, şeffaf veri paylaşımıyla. Her vakada uyuşturucu bağlantısı açıkça raporlanmalı ki “kanıksama” önlensin.

Dünya deneyimleri gösteriyor ki orta yol en iyisi: Katı arz kontrolü, akıllı kamu sağlığı yaklaşımları. Portekiz’de decriminalization, tedavi modeli zararı azalttı; aşırı liberalleşme ise yeni sorunlar yarattı.

Tüm kurumlarımızla, topyekûn ve bu ciddiyetle hareket etmek zorundayız. Çünkü uyuşturucu, geleceğimizi çalan sessiz bir işgaldir. Bu toprakların gençlerini, ailelerini ve yarınlarını korumak, hepimizin ortak sorumluluğudur.

Mustafa BÖĞÜRCÜ
Güvenlik ve Suç Araştırmaları Uzmanı