Hürmüz’den Babu’l Mendeb’e: Ateş Hattı ve Savaşın Küresel Domino Etkisi...

Ortadoğu’da Amerika birleşik devletletlerinin İsrail ile birlikte İran'a karşı saldırgan tutumu sonucunda ortaya çıkan savaş artık sadece cephelerde değil, dünyanın ekonomik damarlarında da yürütülüyor.

Eğer Babu’l Mendeb Boğazı İran’ın doğrudan müdahalesiyle ya da Yemen’deki Husilerin saldırıları nedeniyle tamamen kullanılamaz hale gelirse, bunun sonuçları sadece bölgesel bir gerilim olarak kalmaz. Küresel ekonomi için bir şok dalgasının başlangıcı olabilir.

Çünkü dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12’si bu dar su yolundan geçiyor. Konteyner taşımacılığının önemli bir kısmı, Avrupa ile Asya arasındaki ticaretin en kritik damarlarından biri olan bu rotaya bağlı.

Boğazın kapanması demek, gemilerin Süveyş yerine Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşmak zorunda kalması demek. Bu ise yolculuklara ortalama 10 ila 14 gün ek süre anlamına geliyor.

Süre uzadıkça maliyet büyüyor.

Daha fazla yakıt, daha fazla personel maliyeti ve daha az gemi kapasitesi…

Sonuç olarak navlun fiyatları hızla yükseliş gösterir.Bu artış yalnızca lojistik sektörünü değil, tüm dünya ülkelerinin raflarındaki her ürünün fiyatını etkilemesi demek oluyor.

Enerji tarafında tablo daha da kritik.

Babu’l Mendeb, özellikle Avrupa için hayati bir enerji geçiş hattı. Körfez’den çıkan petrol tankerleri ve Katar’dan gelen LNG sevkiyatlarının önemli bir bölümü bu rotayı kullanıyor.

Bu hattın kesintiye uğraması, enerji piyasalarında yeni bir arz şoku yaratabilir.

Enerji fiyatları yükselir.

Enerji yükseldikçe üretim maliyetleri artar.

Maliyet arttıkça enflasyon dalgası yeniden küresel ekonomileri vurur.

Tam da dünya ekonomileri yüksek enflasyonla mücadele ederken bu durum çok ülkeyi zor durumda bırakır…

Bu yüzden mesele yalnızca Ortadoğu’daki bir veya bir kaç su yolunun yada boğazın kapanması değil; küresel ekonomik istikrarın sarsılmasıdır.

Bir diğer kritik başlık ise Çin ile Avrupa ticaret hattı.

Çin’in Avrupa’ya ihracatının ana damarı bu deniz yolu üzerinden ilerliyor. Alternatif olarak gösterilen demir yolu hatları veya hava taşımacılığı, deniz taşımacılığının devasa hacmini karşılayabilecek kapasitede değil.

Dolayısıyla Babu’l Mendeb’de yaşanacak bir kriz, yalnızca Batı ekonomilerini değil, Çin ve Hindistan gibi devleri de doğrudan etkiler.

İran’ın Hürmüz’den sonra Babu’l Mendeb kartını da masaya sürmesi, küresel enerji piyasasına karşı elindeki en güçlü kozlardan birini kullanması anlamına geliyor.

Ancak bu hamle, Tahran’ın yalnızca Batı’yı değil; rotayı yoğun kullanan Çin ve Hindistan gibi ülkeleri de ekonomik olarak karşısına alması riskini taşıyor.

Ortadoğu’daki savaşın 12. gününde ortaya çıkan tablo ise çok daha geniş bir çerçeveye işaret ediyor.

İran artık sadece vekil güçler üzerinden değil, doğrudan devletler arası dengeleri zorlayan bir strateji izliyor.

Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nde tankerleri hedef alan saldırılar, enerji piyasalarında bir arz şoku yaratmayı amaçlıyor.

Salalah Limanı ve Bahreyn’deki tesislere yönelik saldırılar ise bölgedeki lojistik güvenliğin ciddi şekilde sarsıldığını gösteriyor.

İsrail cephesinde ise farklı bir strateji sahada.

Hizbullah’ın kuzeyden yoğun roket saldırıları ve İran’dan gelen balistik füze dalgaları, İsrail’in hava savunma sistemlerini yormayı hedefleyen bir “doygunluk stratejisi” ortaya koyuyor.

Aynı anda çok sayıda noktadan gelen saldırılar, İsrail'in kullandığı Demir Kubbe ve Davud Sapanı gibi gelişmiş sistemlerin karar verme kapasitesini sınayan bir baskı oluşturuyor.

Körfez’de ise Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri hava savunma sistemlerini son sınırına kadar kullanıyor.

Prens Sultan Hava Üssü’ne yönelen 30 İHA’nın düşürülmesi ilk bakışta bir başarı gibi görünse de, bu yoğunluktaki saldırıların sürekli hale gelmesi savunma sistemleri için ciddi bir maliyet ve mühimmat sorunu yaratma ihtimali çok yüksek.

Bugün Ortadoğu’da yaşananlar, sıradan bir bölgesel çatışma değil.

Taşlar yalnızca yer değiştirmedi.

Satranç tahtasının tamamı ateşe verildi.

Ve artık asıl soru şu: bir sonraki hamleyi kimin yapacağı değil…

Bu oyunun hangi noktada kontrolden çıkacağıdır.