Denge Koruyucu ve Kurtarıcıdır !

İnsanlık tarihi, yalnızca büyük zaferlerin ve medeniyetlerin hikâyesi değildir; aynı zamanda güç ile adalet arasındaki hassas dengenin sürekli sınandığı uzun bir tecrübenin de adıdır. Tarihin derin sayfalarına bakıldığında görülür ki, düzeni ayakta tutan şey mutlak güç değil, güçlerin birbirini denetlediği dengedir.
Çünkü denge bozulduğunda, güç çoğu zaman kendisini sınırlandıracak ahlâkı ve hukuku unutma eğilimine girer.

Toplumlar için de devletler için de bu gerçek değişmez bir kuraldır: Denge koruyucudur, kurtarıcıdır...

Bir ülkede hukuk kurumları, bağımsız yargı, özgür düşünce ve kuvvetler ayrılığı gibi mekanizmalar yalnızca teknik düzenlemeler değildir. Bunlar, gücün keyfiliğe dönüşmesini engelleyen görünmez sigorta sistemleridir. İnsan doğasının zaafları düşünüldüğünde, gücün denetlenmediği hiçbir düzenin uzun süre adil kalamayacağı açıktır.
Tarih, iktidarların sınırsızlaştığı her yerde hukukun zayıfladığını; hukukun zayıfladığı her yerde ise toplumların huzur ve barışının sarsıldığını sayısız kez göstermiştir.

Bu ilke yalnızca ulusal düzeyde değil, küresel ölçekte de geçerlidir. Uluslararası sistemde barışı sağlayan şey, çoğu zaman uluslararası hukuktan, devletlerin iyi niyetinden ziyade askeri ve ekonomik güç dengeleridir.

Gücün hegemonik bir şekilde tek elde, tek devlet veya blokta toplandığı dönemlerde dünya daha istikrarlı değil, çoğu zaman daha kırılgan olmuştur. Çünkü denge ortadan kalktığında, sınırsız güç duygusu yeni çatışmaların kapısını aralar.

Bu nedenle uluslararası hukuk, ittifaklar, diplomatik dengeler ve karşılıklı ekonomik bağımlılık gibi unsurlar yalnızca siyaset biliminin kavramları değildir; bunlar aynı zamanda insanlığın kolektif güvenlik refleksleridir. Dünya düzeni, çoğu zaman görünmeyen bu hassas denge ağlarının üzerinde ayakta durur.

Fiziksel evrende bile düzen dengeyle mümkündür. Gezegenlerin yörüngede kalmasını sağlayan şey çekim kuvvetlerinin hassas uyumudur. Aynı şekilde toplumsal ve siyasal düzen de güç, hukuk ve meşruiyet arasındaki denge sayesinde varlığını sürdürebilir. Bu dengelerden biri aşırı büyüdüğünde sistem sarsılmaya başlar.

Bu yüzden dengeyi korumak, yalnızca devlet adamlarının ya da hukukçuların görevi değildir; aynı zamanda toplumların çoğulculuğu esas alan siyasi bilincinin de temel sorumluluğudur. Çünkü denge mekanizmalarının zayıfladığı toplumlarda özgürlükler sessizce daralır, güç ise yavaş yavaş merkezileşir.

Tarih bize şunu öğretir: Güç tek başına düzen kurmaz; düzeni sürdüren şey dengedir, denetim mekanizmalarıdır. Adaletin kalıcı olabilmesi için hukuk gerekir, hukukun yaşayabilmesi için ise denge-denetim gerekir.

İnsanlığın ortak geleceği de tam olarak bu noktada şekillenir. Eğer ulusal ve küresel ölçekte denge-denetleme mekanizmaları güçlü kalır ve korunursa, güç ile adalet arasında sağlıklı bir ilişki kurulabilir.
Aksi halde tarih, tekrar tekrar aynı uyarıyı yapar: Ulusal ve küresel ölçekte dengesiz güç, er ya da geç hem özgürlüğü, hem hukuku hem de barışı tehdit eder.

Bu nedenle bugün de ORTA DOĞU'da yaşadığımız ders gibi, belki de insanlık tarihinin en kısa ama en derin derslerinden biri şudur:
Denge yalnızca düzeni değil, geleceğimizi de korur.

SON SÖZ; İnsanlık II.Dünya Savaşı sonrası bozulan güç dengelerinin yenisini aramanın acı tecrübeleri yeniden yaşıyor.
Bu geçiş döneminin hızlı yaşanması ve sonlanması temennisiyle...

Rubil GÖKDEMİR
Demokratik Değişim Hareketi Sözcüsü