Sorun İktidar Değil, İktidarı Ebedileştiren Muhalefet

Türkiye’de siyaset tartışmaları neredeyse otomatikleşmiş bir kolaycılıkla yürütülüyor: ne olursa olsun bütün faturayı iktidara kesmek. Bu yaklaşım hem rahat hem de eksik. Çünkü asıl soruyu pas geçiyor. Bu ülkede neden gerçek bir denge oluşmuyor, neden aynı sonuçlar tekrar tekrar çıkıyor? Cevap rahatsız edici ama net: Türkiye’de en büyük sorun, iktidarın hatalarından çok, o hataları mümkün kılan muhalefetin zayıflığıdır.

Çok partili hayattan bu yana iktidarlar değişti, liderler değişti, hatta toplumun sosyolojisi bile baştan aşağı dönüştü. Ama muhalefetin refleksi inatla aynı kaldı. 1950’lerde halkın yön değiştirdiğini okuyamayan bir muhalefet vardı. 1970’lerde ülke ideolojik fay hatlarıyla sarsılırken çözüm üretmek yerine kamplaşmayı derinleştiren bir muhalefet. 1990’larda devlet-toplum ilişkisi kırılgan hale gelmişken bunu onaracak bir vizyon koyamayan bir muhalefet. 2000’lere gelindiğinde ise tablo daha da netleşti: Türkiye değişti ama muhalefet değişmemekte direndi. Bu artık bir gecikme değil, bilinçli bir körlük haline geldi.

2002 sonrası dönem bu körlüğün en pahalıya patladığı dönem oldu. Güçlü bir iktidar vardı, evet. Ama aynı zamanda onu dengeleyecek sayısız fırsat da vardı. Ekonomik dalgalanmalar yaşandı, muhalefet hâlâ ikna edici bir alternatif model ortaya koyamadı. Dış politika tartışmaları büyüdü, tutarlı bir çizgi geliştirilemedi. Toplumun talepleri değişti, bu talepler ya küçümsendi ya da yanlış okundu. En kritik kırılma ise şuydu: Muhalefet seçmeni anlamaya çalışmak yerine ona ayar vermeye kalktı. Siyaset, seçmeni eğitme yeri değildir; onu anlamayan, zaten kazanamaz.

2013 ile 2023 arası süreç ise başka bir açıdan ibretlikti. Sokakta enerji vardı, öfke vardı, değişim talebi vardı. Ama o enerji hiçbir zaman kalıcı bir siyasi güce dönüşemedi. Çünkü ortada bu enerjiyi taşıyacak bir akıl yoktu. Liderlik üretilemedi, kapsayıcı bir dil kurulamadı, strateji ise her seçimde yeniden yazılan bir taslak olmaktan öteye geçemedi. Ve en temel hata tekrarlandı: Muhalefet kazanmayı planlamak yerine, iktidarın kaybetmesini bekledi. Bu bir taktik değil, doğrudan bir zafiyettir.

Bugün gelinen noktada muhalefetin kronik sorunları artık gizlenemiyor. Sürekli karşı çıkan ama yerine ne koyacağını söylemeyen bir siyaset dili. Sokaktan kopuk, kendi dar çevresine konuşan bir yapı. Kimlik tartışmalarına sıkışmış, ekonomi, üretim ve teknoloji gibi hayati alanlarda derinlik üretemeyen bir yaklaşım. Ve buna ek olarak, kendi içinde sürekli kavga eden, güven vermeyen bir organizasyon. Bu tabloyla iktidar olunamayacağı ortada; asıl sorun, hâlâ bunun bir başarı hikâyesi gibi anlatılmaya çalışılması.

Üstelik mesele sadece söylem düzeyinde de kalmıyor. Türkiye’de muhalefet anlayışı, yerel yönetimlerde de aynı zaafı üretmeye başladı. Büyükşehirleri kazanmak bir başarı olabilir, ama o başarıyı neye dönüştürdüğün asıl meseledir. Eğer o belediyeler zamanla dar kadroların güç alanına, belli odakların ihale düzenine dönüşüyorsa; orada anlatılan “değişim” hikâyesi inandırıcılığını kaybeder. Aynı şekilde parlamentoda yapılan siyaset de çoğu zaman ciddiyetten uzak bir polemik alanına sıkışıyor. Hamasi söylemler, sert çıkışlar, yüksek ses… Ama içi dolu, ülkeye yön çizecek somut politikalar yok. Gürültü var, ağırlık yok.

İşte tam da bu yüzden Türkiye’de en büyük yanılgı, bütün sorumluluğu iktidara yüklemek. Oysa siyaset boşluk kaldırmaz. Eğer muhalefet o boşluğu dolduramazsa, iktidar o alanı genişletir. Aynı sonuçların tekrar etmesi tesadüf değil; bu, doğrudan yapısal bir sorunun sonucudur. Çünkü zayıf muhalefet, güçlü iktidar üretir. Bu bir yorum değil, siyasetin değişmeyen kuralıdır.

Artık açık konuşmak gerekiyor. Türkiye’nin ihtiyacı sadece bir iktidar değişimi değil, muhalefetin kendini baştan aşağı sorgulamasıdır. Tepki veren değil yön çizen, slogan atan değil politika üreten, seçmeni küçümseyen değil onu anlayan bir akıl ortaya çıkmadıkça hiçbir şey değişmeyecek. Elindeki belediyeleri bile bir model haline getiremeyen, parlamentoda ağırlık koyamayan bir yapının ülke yönetimine talip olması ise sadece iddia olarak kalır.

Sonuç sert ama gerçek: Türkiye’de sorunları sadece iktidar üzerinden okumak, gerçeğin yarısını görmektir. Diğer yarısı çok daha can yakıcıdır. Bu ülkede iktidarın uzun ömürlü olmasının en büyük nedeni, karşısında gerçek bir alternatifin hâlâ ortaya çıkamamış olmasıdır. Ve bu değişmediği sürece, sonuçların değişmesini beklemek sadece iyi niyetli bir beklenti olarak kalacaktır.