Erzurum’da Sokak Hayvanlarına Besleme Yasağı: Peki Aç Kalan Hayvanı Kim Besleyecek?

Erzurum İl Hayvanları Koruma Kurulunun sahipsiz hayvanların sokaklarda beslenmesini il genelinde yasaklayan kararı tartışma yarattı. Kararın ardından gözler 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na, 2024 tarihli Uygulama Yönetmeliği’ne ve Anayasa Mahkemesinin sahipsiz hayvanlara ilişkin 2025 tarihli kararına çevrildi. Mevzuat hayvanların aç ve susuz bırakılmasını yasaklarken, yerel yönetimlere de sahipsiz hayvanların beslenmesine yönelik görevler yüklüyor. Şimdi cevap bekleyen temel soru şu: Bakımevine henüz alınmamış hayvanların yiyecek ve su ihtiyacı nasıl karşılanacak?

ANTALYA BUGÜN ÖZEL HABER

Erzurum’da sahipsiz hayvanlara yönelik alınan yeni karar, hayvan refahı ve idarenin yetkisinin sınırları açısından tartışılmaya başlandı.

Erzurum Valisi Aydın Baruş başkanlığında 24 Eylül 2026 tarihinde gerçekleştirilen İl Hayvanları Koruma Kurulu toplantısında, sokaklarda sahipsiz hayvanlara yönelik besleme faaliyetlerinin il genelinde yasaklanmasına karar verildi.

Erzurum Valiliğinin kamuoyuna duyurduğu kararda, sokaklarda yapılan besleme faaliyetlerinin sahipsiz hayvanların “üreme ve yaşam alanları oluşturmasına neden olabileceği” değerlendirmesine yer verildi.

Yasağın uygulanmasının takibi ise ilçe belediyelerine bırakıldı.

Karar ulusal ve yerel basına “Erzurum’da sokak hayvanlarını beslemek yasaklandı” başlıklarıyla yansıdı.

Ancak kararın hukuki arka planı incelendiğinde mesele yalnızca bir “besleme yasağından” ibaret görünmüyor.

KANUN HAYVANLARIN AÇ VE SUSUZ BIRAKILMASINI YASAKLIYOR

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun temel amacı, hayvanların rahat yaşamalarının ve iyi muamele görmelerinin sağlanması; acı, ıstırap ve eziyete karşı korunmaları olarak düzenleniyor.

Kanunun 14. maddesinde hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranılmasının yanı sıra hayvanların aç ve susuz bırakılması, aşırı sıcak ve soğuğa maruz bırakılması ve bakımlarının ihmal edilmesi de yasak fiiller arasında yer alıyor.

5199 sayılı Kanun’da vatandaşların sahipsiz hayvanlara yiyecek veya su vermesini ülke genelinde doğrudan yasaklayan genel bir hüküm ise bulunmuyor.

Bu durum, idarenin hiçbir şekilde düzenleme yapamayacağı anlamına gelmiyor.

Kamu otoriteleri; insan sağlığı, güvenlik, çevre temizliği, trafik güvenliği ve kamu düzeni gibi nedenlerle belirli alanlarda tedbirler alabiliyor.

Ancak belirli riskli alanlarda beslemenin düzenlenmesi ile bütün bir ili kapsayan genel bir besleme yasağı aynı hukuki sonucu doğurmuyor.

YÖNETMELİKTE DİKKAT ÇEKEN “SAHİPSİZ HAYVANLARIN BESLENMESİ” HÜKMÜ

Tartışmayı daha da dikkat çekici hale getiren düzenlemelerden biri, 13 Aralık 2024 tarihli Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği’nde bulunuyor.

Yönetmeliğin yerel yönetimlerin görev ve sorumluluklarını düzenleyen hükümleri arasında, “sahipsiz hayvanların beslenmesi amacıyla” hayvanların tüketimine uygun gıda maddelerinin toplanmasına ilişkin görev de yer alıyor.

Dolayısıyla yürürlükteki mevzuat, sahipsiz hayvanların beslenmesini yok saymıyor; aksine buna ilişkin yerel yönetim sorumluluğu da öngörüyor.

Erzurum’daki kararın ardından bu kez başka bir soru gündeme geliyor:

Sokaktan henüz toplanmamış hayvanların beslenmesi nasıl sağlanacak?

AYNI TOPLANTIDA BİR BAKIMEVİNİN FAALİYETİ DURDURULDU

Erzurum Valiliğinin açıkladığı kurul kararlarında dikkat çeken başka bir gelişme daha yaşandı.

Pasinovası Belediyeler Birliğine ait hayvan bakımevinin, mevzuat hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar faaliyetlerinin durdurulmasına karar verildi.

Hınıs, Horasan, Karaçoban, Karayazı, Köprüköy ve Tekman belediyelerinin bu süreçte Erzurum Büyükşehir Belediyesine ait bakımeviyle protokol yapması kararlaştırıldı.

Yapımı devam eden Oltu Belediyesi Bakımevinin ise eksikliklerinin tamamlanarak çalışma ruhsatı için başvuruda bulunması istendi.

Böylece aynı toplantıdan bir tarafta il genelinde besleme yasağı, diğer tarafta ise bir bakımevinin faaliyetinin durdurulması kararı çıktı.

Bu tablo, Erzurum’daki mevcut hayvan bakımevi kapasitesini de tartışmanın merkezine taşıdı.

İldeki sahipsiz hayvan sayısının ne kadar olduğu, faal ve ruhsatlı bakımevlerinin toplam kapasitesi ve sokaktaki hayvanların hangi takvim içerisinde toplanmasının planlandığı kamuoyuna açıklanmış değil.

AYM: KOŞULLAR GÖZETİLMELİ, ÖNCELİKLE EN HAFİF TEDBİR UYGULANMALI

Konunun önemli bir başka hukuki boyutunu Anayasa Mahkemesinin 7 Mayıs 2025 tarihli E.2024/151, K.2025/107 sayılı kararı oluşturuyor.

AYM söz konusu kararında, 7527 sayılı Kanun ile 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişikliklere ilişkin iptal taleplerini değerlendirdi.

Yüksek Mahkeme, sahipsiz hayvanlardan kaynaklanabilecek tehlikeler karşısında insanların yaşamının ve vücut bütünlüğünün korunmasının devlet açısından taşıdığı önemi kabul ederken, uygulanacak idari tedbirler bakımından da dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu.

Mahkeme, mevcut durumun ve koşulların özelliklerinin gözetilmesine ve hayvan sayısının azaltılmasında öncelikle en hafif tedbirin uygulanmasına işaret etti.

AYM’nin söz konusu kararı Erzurum’daki besleme yasağı hakkında verilmiş bir karar değil. Ancak Mahkemenin ortaya koyduğu ölçütler, il genelini kapsayan bir yasağın hangi somut koşullara ve gerekliliklere dayanılarak tercih edildiği sorusunu gündeme getiriyor.

Belirlenmiş besleme noktaları, belediye kontrolündeki besleme alanları, hijyen kurallarının güçlendirilmesi veya yalnızca riskli bölgelerde sınırlama uygulanması gibi daha dar kapsamlı tedbirlerin değerlendirilip değerlendirilmediği ise bilinmiyor.

BAKANLIĞIN OLUMLU GÖRÜŞÜ ALINDI MI?

5199 sayılı Kanun’un İl Hayvanları Koruma Kurulunun görevlerini düzenleyen 16. maddesi de karar açısından önem taşıyor.

Düzenlemeye göre kurul; il sınırları içerisinde hayvanların korunmasına ve sahipsiz hayvanlardan kaynaklanan sorunların çözümüne ilişkin plan ve projeler hazırlamak ve Bakanlığın olumlu görüşünü alarak insan, hayvan ve çevre sağlığına ilişkin önlemleri almakla görevli.

Bu nedenle il genelini kapsayan besleme yasağı bakımından Tarım ve Orman Bakanlığının olumlu görüşünün alınıp alınmadığı da cevap bekleyen konular arasında bulunuyor.

Valiliğin kamuoyuna açıkladığı metinde bu konuda bilgi yer almıyor.

SU VERMEK DE Mİ YASAK?

Kararın uygulamada nasıl hayata geçirileceği de henüz net değil.

Valiliğin açıklamasında “sahipsiz hayvanlara yönelik besleme faaliyetleri” ifadesi kullanılıyor.

Ancak bu ifadenin yalnızca yiyeceği mi kapsadığı, yoksa su vermenin de yasak kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği açıklanmış değil.

Bir vatandaşın susamış bir hayvanın önüne su koyması halinde ne olacak?

Belediye ekipleri gelinceye kadar açlıktan güçten düşmüş bir hayvana mama verilmesi yasak kapsamında mı değerlendirilecek?

Hasta, yaralı veya yavru hayvanlar için bir istisna uygulanacak mı?

Bu soruların cevapları Valiliğin kamuoyuna duyurduğu karar metninde yer almıyor.

CEZA UYGULANACAKSA HANGİ KANUN MADDESİNDEN?

Kararın bir başka belirsiz noktası ise yaptırımın ne olacağı.

Besleme yaptığı tespit edilen bir vatandaş yalnızca uyarılacak mı, yoksa hakkında idari yaptırım mı uygulanacak?

İdari para cezası uygulanacaksa bunun açık kanuni dayanağı hangi hüküm olacak?

5199 sayılı Kanun’da sahipsiz hayvanlara yiyecek veya su verilmesini ülke genelinde doğrudan yasaklayan genel bir hüküm bulunmadığı dikkate alındığında, yasağın ihlaline bağlanacak olası yaptırımın hukuki dayanağının da açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

İNSAN GÜVENLİĞİ DE HAYVAN REFAHI DA KORUNMALI

Sahipsiz hayvanlardan kaynaklanan sorunların çözülmesi kuşkusuz kamu otoritelerinin sorumluluğunda.

İnsanların, özellikle çocukların ve yaşlıların sokaklarda güven içinde bulunabilmeleri; saldırı, trafik kazası ve hastalık risklerinin azaltılması gerekiyor.

Ancak insan güvenliğinin sağlanması ile hayvanların korunması birbirinin alternatifi değil.

Kamu yönetiminin görevi, insan güvenliğini sağlarken sahipsiz hayvanların da açlık, susuzluk, hastalık ve kötü muameleyle karşı karşıya kalmasını önleyecek sistemi kurmak.

GÖZLER ERZURUM BAROSU VE HAYVAN HAKLARI ÖRGÜTLERİNDE

Erzurum İl Hayvanları Koruma Kurulunun il genelini kapsayan besleme yasağının, hayvansever vatandaşlar ile hayvan hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının tepkisini çekmesi bekleniyor.

Kararın kapsamı ve uygulanması halinde ortaya çıkabilecek sonuçlar nedeniyle gözler Erzurum Barosu, hayvan hakları alanında çalışan hukukçular ve sivil toplum kuruluşlarına çevrildi.

Kararın tam metni ve hukuki dayanakları incelendikten sonra, gerekli görülmesi halinde idari başvuru veya yürütmenin durdurulması istemli iptal davası gibi hukuki yollara başvurulup başvurulmayacağı merak konusu.

Olası bir hukuki süreçte; il genelini kapsayan yasağın gerekliliği ve ölçülülüğü, daha hafif tedbirlerin değerlendirilip değerlendirilmediği, Bakanlığın olumlu görüşünün bulunup bulunmadığı ve sokakta kalmaya devam eden hayvanların temel ihtiyaçlarının nasıl güvence altına alınacağı gibi başlıkların tartışılması bekleniyor. Şimdi gözler Erzurum'da: Hayvanseverler, Erzurum Barosu ve sivil toplum kuruluşları bu karara karşı nasıl bir yol izleyecek?

ŞİMDİ CEVAP BEKLEYEN SORULAR VAR

Erzurum’daki kararın ardından kamuoyunun yanıt beklediği konular oldukça somut:

İl genelindeki sahipsiz hayvan sayısı kaç?

Faal ve ruhsatlı bakımevlerinin toplam kapasitesi ne kadar?

Hayvanların tamamının sokaktan toplanması için belirlenen bir takvim bulunuyor mu?

Hayvanlar bakımevine götürülünceye kadar yiyecek ve su ihtiyaçlarını kim karşılayacak?

Hasta, yaralı, yavru ve güçten düşmüş hayvanlar açısından istisna uygulanacak mı?

Vatandaşın yalnızca su bırakması da yasak kapsamında mı değerlendirilecek?

Yasağa aykırı davrandığı ileri sürülen kişilere yaptırım uygulanacaksa bunun kanuni dayanağı ne olacak?

Ve il genelini kapsayan karar için 5199 sayılı Kanun’un 16. maddesi kapsamında Bakanlığın olumlu görüşü alındı mı?

SONUNDA SORU ÇOK BASİT: AÇ HAYVAN NE YİYECEK?

Sahipsiz hayvan sorununu çözmek devletin ve yerel yönetimlerin görevi.

Hayvanların sokaklardan alınarak güvenli, sağlıklı ve mevzuata uygun ortamlara yerleştirilmesi de bu sistemin bir parçası.

Ancak bir hayvan henüz sokaktan alınmamışsa, bakımevine götürülmemişse ve yaşamını hâlâ sokakta sürdürüyorsa geriye çok temel bir soru kalıyor:

O hayvan açsa, ne yiyecek? ne içecek?

Kaynak:Erzurum Valiliğinin resmî kurul açıklaması ve Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin basın duyurusu

#SokakHayvanları #BeslemeYasağı #AçHayvanNeYiyecek #HayvanHakları #BirKapMama #BirKapSu #Erzurum #5199SayılıKanun #AntalyaBugün